Unregistered Stock / Cổ Phiếu Biên Lai

Cổ phiếu biên lai là dạng cổ phiếu vừa mới được phát hành trong nội bộ, chưa được phép chuyển nhượng. Thực chất đó chỉ là tờ biên lai thu tiền do đơn vị phát hành cổ phiếu phát cho nhân viên trong đơn vị trong đó ghi rõ số cổ phiếu được mua, số tiền đã nộp và có dấu của đơn vị phát hành. Mặc dù chưa được phép chuyển nhượng song "chợ" cổ phiếu biên lai lại diễn ra vô cùng náo nhiệt, các nhà đầu tư lớn, nhỏ bất chấp rủi ro vô cùng lớn lao vào mua bán “cổ phiếu biên lai” trên thị trường các loại cổ phiếu chưa niêm yết (OTC) hiện nay. Với quan niệm “lợi nhuận cao, rủi ro cao” và tâm lý “đã chơi thì phải chấp nhận”, rất nhiều người đã và đang bỏ tiền tỉ đổi lấy một tờ giấy mà không hiểu hết những nguy cơ từ canh bạc này. Thực ra tuy OTC là thị trường chuyên giao dịch các loại chứng khoán chưa chính thức niêm yết, nhưng nó hoạt động với những nguyên tắc và khuôn khổ, bất kỳ một công ty cùng với chứng khoán của mình muốn tham gia thị trường OTC phải đáp ứng được những điều kiện nhất định, mà tối thiểu là. Ở Việt Nam sự bùng nổ gần đây của thị trường chứng khoán đã biến mọi "giấy tờ na ná" cổ phiếu trái phiếu thành hàng hóa giao dịch trên "Sàn chứng khoán" hết. Trước sự hỗn loạn và phát triển vội vàng của thị trường chứng khoán Việt Nam đã đẫn đến cơ hội cho "cổ phiếu biên lai" được trao đổi rộng rãi, mà theo đúng Luật định đây là một hành vi mua bán phi pháp.  Câu hỏi đặt ra là tại sao cổ phiếu này lại được ưa chuộng đối với một số người như thế? Có lẽ lí do đầu tiên là nhiều nhà đầu tư "nghiệp dư" chưa hiểu rõ và hết được mức độ bất ổn của cổ phiếu này, trong khi đó chỉ mới nghe tin phong thanh công ty phát hành làm ăn có triển vọng, nhiều nguời rủ nhau mua cổ phiếu, mà thực chất nó chỉ là tờ biên lai thu tiền. Thứ hai, thủ tục chuyển nhượng tờ biên lai này cũng rất đơn giản, nên nhiều nhà đầu tư thích mua loại cổ phiếu này hơn là phải cạnh tranh với các nhà đầu tư lớn trên thị trường sơ cấp hoặc phải lên tận Sàn giao dịch để đặt lệnh và chời đợi thời điểm khớp lệnh. Thực tế cho thấy nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp khi nghe đến cổ phiếu biên lai họ lắc đầu ngao ngán vì độ rủi ro quá cao của nó.  Tại sao nói loại cổ phiếu này có mức độ rủi ro quá lớn? Hầu hết những người mua cổ phiếu dưới dạng biên lai như trên sau khi được cảnh tỉnh đều tìm cách bán lại cho người khác. Số tiền bỏ ra ngày càng lớn tỷ lệ thuận với số người rơi vào "ma trận". Một số người đang sở hữu cổ phiếu biên lai cho rằng "khi nào có sổ cổ đông, phải nộp lại biên lai thu tiền để lấy sổ". Vì vậy, nắm biên lai là nắm chắc được sổ cổ đông. Nhưng trên thực tế, việc thu lại biên lai không cần thiết và rất nhiều công ty trao sổ cho nhân viên mà không cần biên lai bởi danh sách người mua cổ phần trong công ty đã được chốt lại ngay từ lúc thu tiền. Vì vậy, không thiếu trường hợp, ra sổ rồi mà người nắm giữ biên lai không hề biết, và trở thành "kẻ ngoài cuộc" với cổ phần của công ty và lúc đó tờ cổ phiếu biên lai chỉ là mảnh giấy vụn. Thậm chí, sổ được chuyển nhượng cho người khác mà người mua vẫn ôm biên lai chờ đợi. Có trường hợp phát hiện kịp thời thì phải bù thêm tiền và tốn rất nhiều công sức mới có được sổ cổ đông mà mình đã bỏ tiền mua trước đó. Trên thực tế những mua bán kiểu này chỉ dựa trên lòng tin. Còn khi xảy ra tranh chấp, người mua sẽ là người "thiệt đơn, thiệt kép" bởi tên trong sổ cổ đông vẫn thuộc về người bán. Nếu ra tòa, tòa cũng chỉ ghi nhận giao dịch và bên bán chỉ phải trả lại số tiền mà bên mua đã bỏ ra. Nếu giá cổ phiếu lúc đó đã tăng cao thì thiệt thòi đương nhiên thuộc về bên mua.