Earnings Surprise / Độ Chênh Thu Nhập Cổ Phiếu

Độ chênh thu nhập cổ phiếu là mức chênh lệch giữa con số thu nhập trên đầu cổ phiếu, được báo cáo hàng quý hoặc hàng năm của một công ty, so với con số dự báo thống nhất của các nhà phân tích trên thị trường chứng khoán. Thu nhập của một công ty là một chỉ số rất quan trọng trong các phân tích đánh giá (ví dụ để tính P/E chẳng hạn), do vậy nó thường được các nhà phân tích và các nhà đầu tư theo dõi rất sát sao. Trước mỗi quí hay mỗi năm tài chính, các nhà phân tích thường sử dụng các biện pháp tính toán, các biểu mẫu phân tích, các thông tin cơ bản của công ty để đưa ra con số ước tính cho kì tiếp theo. Một con số thống nhất dựa trên sự kết hợp những đánh giá khác nhau của nhiều nhà phân tích sẽ được công bố và coi là một chỉ dẫn quan trọng với thị trường. Khi người ta nói kết quả kinh doanh của một công ty hụt dự đoán (missed estimates) hoặc vượt dự đoán (beaten estimates) thì con số dự đoán được đề cập ở đây chính là con số dự đoán thống nhất của các nhà phân tích trên thị trường. Ví dụ: có 3 nhà phân tích uy tín là X, Y, Z lần lượt đưa ra dự đoán về thu nhập của cổ phiếu công ty FPT năm 2007, lần lượt là 10.000/cp, 14.000/cp, 15.000/cp. Tổng hợp 3 con số dự đoán này, người ta tính ra số ước tính chung là (10 + 14 + 15)/3 = 13.000/cp. Kết thúc năm 2007, FPT làm ăn rất tốt và đạt được mức thu nhập trên đầu cổ phiếu là 20.000/cp. Khi đó 7.000 chính là độ chênh của thu nhập cổ phiếu FPT so với con số dự đoán. Trên thực tế, dù có sử dụng nhiều phương pháp phân tích, dự báo thì những con số dự báo cũng chỉ là những ước tính, có độ chính xác không cao lắm. Điều này khiến các chuyên gia nghiên cứu thị trường chứng khoán cho rằng, thị trường không hoạt động hiệu quả như người ta tưởng, vì tính hiệu quả của thị trường lại bị chi phối bởi những con số ước tính không chính xác lắm, khi chúng căn cứ theo hàng loạt các sự kiện trong tương lai. Điều này giải thích tại sao giá cổ phiếu của một công ty lại nhanh chóng bị điều chỉnh theo những thông tin mới được cung cấp về doanh thu và thu nhập, khi mà những con số này khác với số ước tính. Khi có thông tin về việc thu nhập thực tế cao hơn hoặc thấp hơn so với con số ước tính thì giá cổ phiếu ngay lập tức bị ảnh hưởng. Nếu độ chênh thu nhập cổ phiếu dương thì giá cổ phiếu tăng và ngược lại, khi độ chênh này âm thì giá giảm. Nhưng không phải độ chênh thu nhập cổ phiếu càng dương cao càng tốt vì nếu độ chênh thu nhập dự đoán quá cao, thì thị trường có thể nhìn nhận cổ.