Black Market / Chợ Đen

Chợ đen, nghĩa gốc, là chỉ thị trường hàng lậu và dịch vụ bất hợp pháp. Chợ đen nổi lên khi thị trường tiêu thụ phát triển mạnh mẽ vượt quá sản xuất, và những sản phẩm buôn bán là hàng cấm hoặc hàng hiếm. Người mua trên thị trường chợ đen phải chấp nhận một mức giá rất cao ,do đó lợi nhuận mà người bán thu được là rất lớn. Còn xét về khía cạnh chứng khoán thì "chợ đen" thực ra là một cụm từ dùng chỉ thị trường chứng khoán chưa niêm yết, ngoài sàn giao dịch, mà chúng ta hay sử dụng thuật ngữ thị trường OTC hay "Phi tập trung" để gọi thay thế. Khi cổ phiếu chưa được niêm yết chính thức lên sàn thì việc chuyển nhượng cổ phiếu là hết sức khó khăn, vì không phải dễ dàng mà một cổ đông muốn bán cổ phiếu gặp ngay được đối tác muốn mua cổ phiếu. Chính vì vậy, trong giai đoạn đầu phát triển thị trường chứng khoán, thị trường chợ đen nổi lên như là một cầu nối cung - cầu, là nơi chuyển nhượng cổ phiếu thuận tiện và nhanh chóng nhất. Trên thị trường chợ đen xuất hiện một nhân tố quan trọng, đó là người môi giới, họ có chức năng tìm kiếm tạo điều kiện cho người mua và người bán gặp nhau, thỏa thuận giá cả và cách thức chuyển giao chứng khoán. Khi đầu tư cổ phiếu trên thị trường chợ đen, cần lưu ý: cổ phiếu đó có thực sự được chuyển nhượng không, mức giá mua đã phù hợp chưa, và đặc biệt thủ tục chuyển nhượng.      Việc chuyển nhượng cổ phần sẽ được tiến hành theo cách các cổ đông cũ làm giấy chuyển nhượng cho người môi giới nhưng phần "người mua" để trống. Sau khi ký được hợp đồng với người bán, nhiệm vụ của người môi giới là làm việc với Công ty phát hành để Công ty xác nhận vào hợp đồng chuyển nhượng cổ phiếu, chấp nhận người mua là cổ đông mới của Công ty (mặc dù chưa biết đích danh). Cổ phần tự do được chào bán theo giá tự đặt, nếu có người mua tương ứng, họ chỉ cần sang chuyển số cổ phiếu đó cho người mua kèm hợp đồng chuyển nhượng ghi tên nhà đầu tư vào chỗ để trống. Như vậy về mặt pháp lý, nhà đầu tư có thể yên tâm khi sở hữu lượng cổ phiếu mua "ngoài luồng" này. Hiện nay có hai hình thức chuyển nhượng cổ phiếu trên thị trường chợ đen: một là, chuyển tiền cho người môi giới trước và chấp nhận một giấy viết tay cam đoan nội dung thực hiện; hai là, chuyển quyền sở hữu sang tên người mua rồi mới chuyển tiền. Tất nhiên cách thứ nhất thì rủi ro thuộc về người mua, còn cách thứ hai không an toàn cho người bán, nhưng điều quan trọng là giấy tờ sở hữu cổ phiếu phải được người có trách nhiệm trong công ty phát hành chứng nhận hợp pháp việc chuyển nhượng thì người mua mới trở thành cổ đông mới hợp pháp của công ty.