Multiplier Effect / Hiệu Ứng Số Nhân

Đây là sự mở rộng lượng cung tiền của một quốc gia bắt nguồn từ việc cho vay quá nhiều của các ngân hàng. Quy mô của hiệu ứng này tuỳ thuộc vào tỉ lệ dự trữ bắt buộc của môt quốc gia. Nói cách khác, hiệu ứng số nhân là lượng tiền được sử dụng để tạo ra nhiều tiền hơn, tính toán bằng cách lấy tổng lượng tiền gửi ngân hàng chia cho tỉ lệ dự trữ bắt buộc. Hiệu ứng số nhân phụ thuộc vào lượng dự trữ bắt buộc quy định từ đầu. Vì vậy để tính toán tác động của hiệu ứng này đối với lượng cung tiền, ta sẽ phải bắt đầu từ lượng tiền mà ngân hàng thu được từ các khoản tiền gửi tiết kiệm, chia con số này cho tỉ lệ dự trữ bắt buộc. Giả sử rằng tỉ lệ dự trữ bắt buộc là 20%, với mỗi khoản gửi tiết kiệm ngân hàng sẽ phải giữ lại 20$. Tuy nhiên, phần 80$ còn lại có thể dùng để cho các khách hàng khác vay. Khoản 80$ này sau đó lại được các khách hàng này gửi tại một ngân hàng khác, tiếp tục được giữ lại 20%, tương đương 16$, khoản 64$ còn lại được ngân hàng này sử dụng để cho vay. Chu kì này cứ tiếp tục kéo dài, ngày càng có nhiều người gửi tiền vào ngân hàng và các ngân hàng cứ tiếp tục cho vay. Cuối cùng khoản tiền gửi 100$ đã được tăng thành $500 ($100/0.2), đây chính là hiệu ứng số nhân. Khi mức dự trữ bắt buộc càng cao, nguồn cung tiền càng được quản lý chặt chẽ. Điều này sẽ làm giảm quy mô của hiệu ứng số nhân trên mỗi đồng tiền gửi. Ngược lại, nếu dự trữ bắt buộc càng thấp thì lượng cung tiền càng lớn, do đó lượng tiền được tạo ra trên mỗi đồng tiền gửi sẽ nhiều hơn, làm tăng mức độ ảnh hưởng của hiệu ứng số nhân.