Efficient Market Hypothesis - EMH / Thuyết Thị Trường Hiệu Quả

EMH là một giả thuyết đầu tư cho rằng nhà đầu tư sẽ ít có cơ hội vượt trội hơn so với những người khác vì hiệu quả của thị trường chứng khoán sẽ khiến cho giá của các cổ phiếu hiện có trên thị trường luôn gắn kết và cung cấp các thông tin tương thích, tức là mọi người đều có khả năng tiếp cận thông tin như nhau. Theo thuyết này thì các chứng khoán sẽ được mua bán trao đổi ngang giá trên các sàn giao dịch chứng khoán và do đó người chơi sẽ không có cơ hội để mua ép giá cổ phiếu hoặc thổi phồng mức giá khi bán. Điểm mấu chốt của EMH là các nhà đầu tư sẽ không có khả năng thành công trên thị trường chứng khoán nếu chỉ dựa vào việc lựa chọn chính xác loại chứng khoán và định đúng thời gian tiến hành giao dịch, cách duy nhất để có được lợi nhuận cao trên thị trường này là tiến hành các đầu tư có mức độ rủi ro cao hơn. Mặc dù là nền tảng của lý thuyết tài chính hiện đại, EMH vẫn là giả thuyết gây nhiều tranh cãi. Những người ủng hộ thuyết này thì cho rằng việc tìm kiếm các chứng khoán được định giá thấp hơn so với giá trị thực hoặc cố gắng dự đoán các xu hướng biến động trên thị trường thông qua các phân tích cơ sở hoặc phân tích kĩ thuật đều là vô ích. Trong khi đó lại có nhiều học giả đưa ra các bằng chứng nhằm phản bác lại thuyết EMH. Họ viện chứng rằng Warren Buffett_một trong những nhà đầu tư vĩ đại nhất của thế kỉ 20_đã thành công trong suốt thời gian rất dài, mà điều này theo thuyết EMH là không thể. Chính Warren Buffet cũng đã từng nói rằng: "Tôi sẽ là một gã vô công rồi nghề trên đường phố nếu như thị trường này có hiệu quả". Họ cũng đưa ra dẫn chứng là sự sụp đổ của thị trường chứng khoán năm 1987 (trong đó DJIA đã sụt giá tới 20% chỉ trong vòng một ngày), tức là giá chứng khoán có thể hoàn toàn bị bóp méo. Vào năm 1999 giá của các cổ chứng khoán trên sàn NASDAQ bắt đầu tăng nhanh trở lại và không có dấu hiệu cho thấy nó sẽ sụt giảm, các nhà đầu tư bắt đầu nhận ra các chứng khoán này đã bị thổi phồng quá mức. Nhưng cũng chính họ lại tiếp tục mua vào nhiều hơn khiến cho mức giá lại càng tăng cao. Alan Greenspan đã gọi hiện tượng này là "tăng trưởng phi lý" (irrational exuberance). Paul Ormerod đã lý giải rằng điều này xảy ra là do yếu tố tâm lý. Nhận thấy có nhiều người mua vào một loại chứng khoán nào đó, họ sẽ đổ xô đi mua chứng khoán này.Việc các nhà đầu tư đua nhau mua chứng khoán đã tạo ra một cơn sốt trên thị trường khiến cho giá cả ngày càng leo thang thay vì giảm xuống. Những hành vi bất hợp lý này chính là nhân tố khiến cho thuyết EMH bị sai lệch.   EMH không có khả năng lý giải sự sụp đổ cũng như phát triển nở rộ của thị trường như đã nói, tuy nhiên các lý thuyết kinh tế học hiện đại lại có thể giải thích được các hành vi trên. Tại sao thị trường lại luôn biến động? Có thể giải thích điều này là do sự tồn tại của hai loại đại lý trong hệ thống thị trường là : "đại lý chính thống" (fundamentalists) và các "đại lý theo phong trào" (chartists)_nhân tố mà các nguyên lý kinh tế học tân cổ điển chưa bao giờ xét tới. Các đại lý chính thống sẽ tiến hành mua bán trên cơ sở mức giá phản ánh giá trị thực tế của chúng. Trong khi đó các đại lý phong trào sẽ phán đoán dựa trên các dữ liệu quá khứ và tin rằng chúng sẽ ảnh hưởng đến giá cả tương lai của tài sản. Sẽ có một bộ phận trên thị trường tin theo đại lý chính thống và bộ phận còn lại theo cách thức của đại lý phong trào. Tỉ lệ này thay đổi ngẫu nhiên và do đó sự biến động của giá cả tài sản trên thị trường chính là sự phản ánh biến động của tỉ lệ này_tỉ lệ đối trọng giữa hai loại đại lý hoạt động trên thị trường. Mục đích chính của thuyết EMH là nhằm giải thích cách thức vận hành thực tế của thị trường tuy nhiên sự đơn giản về mặt toán học của nguyên lý kinh tế học tân cổ điển đã xoá nhoà đi tác dụng của nó. Mặc dù mô hình kinh tế hiện đại còn ít nhiều lộn xộn và chưa được hoàn thiện song nó đã tính đến sự tương tác giữa các mô hình đại lý và có cơ sở thực nghiệm vững chắc hơn.